MMR CZY PRIORIX?

Obie szczepionki skierowane są przeciwko trzem chorobom – odrze, śwince oraz różyczce. Obie zawierają żywe, atenuowane wirusy, choć różne szczepy. W tym wpisie przedstawione zostaną ich różnice i podobieństwa.

W 2004 roku ukazało się badanie obejmujące 49 dzieci, które w wieku 12 miesięcy otrzymały pierwsze szczepienie przeciwko odrze, śwince i różyczce. Grupa szczepionych MMR obejmowała 23 dzieci, a grupa Priorix – 26. Szczepionka MMR okazała się bardziej bolesna od Priorix [1].

Tab. 1. Skład szczepionek MMR i Priorix. Opracowanie własne na podstawie ChPL [2] [3].

Szczep RIT 4385 pochodzi od szczepu Jeryl Lynn. Obydwa szczepy wykazują słabą reaktogenność na podobnym poziomie [4]. Jak widać w żadnej ze szczepionek nie używa się bardziej reaktogennego szczepu Urabe, który łączony jest z poszczepiennym aseptycznym zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych [5] [6]. Szczepionka M-M-RVAXPRO zawiera jako stabilizator rekombinowaną albuminę ludzką, która może być przyczyną nadwrażliwości [7].

Białko jaja kurzego

Wirusy szczepionkowe mogą być hodowane na fibroblastach zarodków kurzych albo na zarodkach kurzych zagnieżdżonych w jajach (grypa, żółta gorączka). Szczepionki przeciwko odrze-śwince-różyczce produkowane są z użyciem fibroblastów i zawierają nieznaczną ilość białka jaja kurzego [8]. Oznacza to, że tak produkowane szczepionki MOGĄ być stosowane u osób ze stwierdzoną alergią na białko jaja kurzego. Obliczono, że jedna dawka szczepionki MMR zawiera 37 pg owoalbuminy, a badania kliniczne wykazały bezpieczeństwo podania szczepionki dzieciom z alergią na białko jaja kurzego [9] . Ilość białka kurzego zawartego w szczepionce odra-świnka-różyczka jest niewystarczająca do wywołania reakcji alergicznej [10]. Po szczepieniu tymi szczepionkami ryzyko wystąpienia reakcji alergicznej u dziecka z alergią na białko jaja kurzego nie jest większe niż u innych dzieci – bez alergii. Oznacza to, że ciężkie objawy alergii po spożyciu białka jaja kurzego i produktów je zawierających ani dodatnie testy skórne i wysokie wartości swoistej IgE wskazujące na silną reakcję alergiczną na antygeny białka jaja kurzego – NIE są przeciwwskazaniem do szczepienia. [11]

Żelatyna i neomycyna

Silna reakcja alergiczna oraz ryzyko wstrząsu anafilaktycznego po szczepieniu odra-świnka-różyczka może wystąpić nie jako reakcja na białko jaja kurzego, tylko inny składnik szczepionki [12] [13]. I tu istotną rolę odgrywają neomycyna i żelatyna.  Szczepionka Priorix nie zawiera żelatyny, natomiast MMR – tak. Obie szczepionki zawierają neomycynę. [14] Przeprowadzono badanie wśród dzieci u których wystąpiła reakcja alergiczna po podaniu MMR. Spośród 26 dzieci aż u 24 wykazano obecność przeciwciał anty-żelatynowych w klasie IgE [15] W badaniu przeprowadzonym w Stanach Zjednoczonych tylko 6 na 22 dzieci z ciężką reakcją alergiczną po immunizacji MMR miało IgE anty-żelatynowe. U żadnego z nich nie stwierdzono reakcji alergicznej po spożyciu jedzenia zawierającego żelatynę. [16] Większość reakcji alergicznych na neomycynę to reakcje typu późnego, które nie stanowią przeciwwskazania do dalszych szczepień [J. Biernacka 2016].

Skuteczność i reaktogenność

W 2018 roku ukazało się badanie porównujące skuteczność i bezpieczeństwo obu szczepionek. Zarówno Priorix, jak i MMR wykazały reaktogenność na poziomie porównywalnym. Obie były dobrze tolerowane. Po obu szczepionkach najczęstszymi odczynami było zaczerwienienie, ból w miejscu podania szczepionki oraz gorączka. Obie szczepionki są zdolne do indukowania silnej odpowiedzi ze strony układu immunologicznego [17]. Szczepionki MMR i Priorix podano jako pierwszą dawkę dzieciom w wieku 12-15 miesięcy, gdzie odpowiedź serologiczna na poszczególne składniki była porównywalna dla obu szczepionek i wynosiła dla Priorix: 98,3-99,2% (odra), 89,7-90,7% (świnka) i 97,5-98,8% (różyczka), a dla MMR: 99,6%, 91,1% i 100 %. Nie zaobserwowano także większych różnic w częstości nagłych i poważnych odczynów poszczepiennych [18]Podobną immunogenność obu szczepionek wykazano także w badaniu u 7500 niemowląt w wieku 9-27 miesięcy. Skuteczne okazało się także podanie szczepionki Priorix jako dawki przypominajacej dla dzieci w wieku 4-6 lub 11-12 lat, którym jako pierwszą dawkę podano MMR w 2 roku życia. W badaniach porównawczych, po podaniu Priorix rzadziej obserwowano miejscowe działania niepożądane tj. obrzęk, ból i zaczerwienienie, niż po MMR [19] [20].

Niepożądane odczyny poszczepienne klasyfikowane jako ciężkie

Spośród wszystkich zgłoszonych w 2015 roku niepożądanych odczynów poszczepiennych po MMR i Priorix, ciężkie przypadki dotyczyły 48% MMR, a 40% Priorix. Najczęstszym niepożądanym odczynem po szczepieniu MMR oraz Priorix była gorączka, która przy Priorix zgłaszana była częściej. Gorączka występowała zwykle między 7 a 12 dniem po szczepieniu. Odczyn ten zakwalifikowano jako ciężki, ponieważ w niektórych przypadkach konieczna była hospitalizacja. Mimo częstszych zgłoszeń gorączki po Priorix, częstość drgawek jest zbliżona dla obu szczepionek. Zgłoszenia dotyczące reakcji skórnych uogólnionych obejmowały przy MMR większość przypadków wysypki odropodobnej (11 przypadków), mniej różyczkopodobnej (2 przypadki) i pokrzywki (3 przypadki ). Przy Priorix zgłoszono po 5 przypadków wysypki odropodobnej i różyczkopodobnej. Najczęstszymi odczynami ze strony przewodu pokarmowego dla obu szczepionek były wymioty i biegunka, rzadziej brak apetytu. Epizod hipotoniczno-hiporeaktywny (HHE) częściej obserwowany był po podaniu MMR niż Priorix. Spośród wszystkich NOP najbardziej niepokojące dla rodziców są: HHE, ciągły płacz, drgawki. W Tabeli 1 przedstawiam w ujęciu procentowym NOP klasyfikowane jako ciężkie po MMR i Priorix [21].

Wyk.1. Niepożądane odczyny poszczepienne po MMR i Priorix w Polsce w 2015 roku. Na podst. J. Biernacka, Niepożądane odczyny poszczepienne po zastosowaniu szczepionki przeciwko odrze, śwince i różyczce w Polsce w 2015 roku, ALMANACH, 2016.

Na koniec dodam, że szczepionki przeciwko odrze, śwince i różyczce nie są przyczyną autyzmu [22] [23] [24], choroby Leśniowskiego-Crohna [25] [26] [27], ani cukrzycy typu 1 [28] [29] [30].