POWIKŁANIA PO ODRZE, ŚWINCE I RÓŻYCZCE VS. REAKCJE PO SZCZEPIENIU MMR

Niejednokrotnie słyszy się o możliwych odczynach poszczepiennych, których cały spis jest ogólnodostępny w Charakterystyce Produktu Leczniczego danego preparatu. Pojawia się temat zapalenia mózgu, opon mózgowo-rdzenionych, a także wspomina się o zaburzeniach liczby płytek krwi, o niepełnej skuteczności szczepień, drgawkach i in. Problemy w komunikacji lekarz-pacjent sprawiają, że rodzice coraz częściej pytają na forach i grupach internetowych: Czy szczepiliście? Czy zamierzacie szczepić? Co działo się po szczepieniu? Szczepionki mogą powodować działania niepożądane, które są i powinny być zgłaszane i monitorowane. Dzisiaj zobaczymy czy ryzyko, dla przykładu, zapalenia mózgu jest wyższe po przebyciu choroby, czy po szczepieniu. Często temat ten jest pomijany i często uwaga kierowana jest na niepożądane odczyny poszczepienne. Zapomina się o powikłaniach chorób zakaźnych. 

Istnieją doniesienia wskazujące na możliwość występowania aseptycznego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych po szczepieniu MMR. Wykazano istnienie związku przyczynowego między zawartym w szczepionce szczepem wirusem świnki – Urabe, a wspomnianą chorobą. Nie ma jednak dowodów [] [] [] na to, że istnieje związek między Jeryl Lynn (M-M-RVAXPRO) oraz RIT 4385 (Priorix) [] a aseptycznym zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych. Szczep RIT 4385 pochodzi od szczepu Jeryl Lynn, a obydwa szczepy wykazują słabą reaktogenność na podobnym poziomie [] i  w żadnej z zarejestrowanych w Polsce szczepionek nie używa się bardziej reaktogennego szczepu Urabe [] []. A jakie jest ryzyko aseptycznego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych w efekcie zakażenia dzikim wirusem świnki? Otóż jest ono 4-krotnie wyższe, niż ryzyko choroby po podaniu szczepionki zawierającej nawet szczep Urabe []. Co jest ważne – przed wprowadzeniem szczepień, to właśnie wirus świnki był główną przyczyną zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych [],  Wartym uwagi jest także, że w populacjach nieszczepionych wirus świnki w dalszym ciągu stanowi wysoki odsetek przypadków wirusowego zapalenia mózgu []. O tym, że MMR nie zwiększa ryzyka SSPE pisałam już tutaj. Wspomnę jedynie, że w przypadku SSPE u osób zaszczepionych – uprzednia infekcja wirusem odry nie zawsze była rozpoznawana. Ostatecznie okazuje się, co jest kluczowe – że w mózgach osób zmarłych w efekcie SSPE wykrywano dzikiego wirusa odry [Wysocki et al. 2018].

Małopłytkowość jest stanem, przy którym obserwuje się nieprawidłową, zbyt niską liczbę płytek krwi. Efektem trombocytopenii jest zwiększona tendencja do krwawienia oraz przedłużający się czas krwawienia []. MMR jest szczepionką w efekcie której może dojść do małopłytkowości [] []. Zwykle ma ona jednak przebieg łagodny i ustępuje w okresie od kilku dni do kilku tygodni []. Należy jednak zdawać sobie sprawę, co jest przyczyną małopłytkowości, bo nie jest to przecież sam fakt przyjęcia szczepionki, tylko przede wszystkim infekcje wirusowe []. Idąc dalej, ryzyko trombocytopenii związanej z zakażeniem dzikim wirusem odry lub różyczki znacząco przewyższa ryzyko małopłytkowosci po szczepieniu – nawet biorąc pod uwagę najwyższą notowaną wartość tego zaburzenia po MMR, a najniższą jeżeli chodzi o ryzyko małopłytkowości po różyczce  [].

Uznaje się, że odporność uzyskana w efekcie pełnego schematu szczepienia trwa do końca życia i w przypadku świnki i różyczki obejmuje 95% szczepionych, a w przypadku odry 99% []. Choroby te są szczeólnie niebezpieczne dla ciężarnych, ponieważ mogą skutkować przedwczesnym porodem oraz mogą powodować szereg uszkodzeń nienarodzonego dziecka: zaburzenia słuchu, zaćma, retinopatia, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, plamica i małogłowie []. Przeciwwskazaniem nieprawdziwym jest ciąża u matki dziecka, które może i które powinno otrzymać MMR.

Odra, świnka oraz różyczka nie są łagodnymi chorobami wieku dziecięcego, a ryzyko powikłań po ich przebyciu przewyższa ryzyko cięzkich odczynów po szczepieniu MMR.

  1. Cines et al. 2009, Pathobiology of secondary immune thrombocytopenia.
  2. Chapman et al. 1984, Sequential development of platelet, neutrophil and red cell autoantibodies associated with measles infection.
  3. MacDonald et al. 2014, Risk of febrile seizures after first dose of measles–mumps–rubella–varicella vaccine: a population-based cohort study.
  4. Wilson et al. 2011, Adverse Events following 12 and 18 Month Vaccinations: a Population-Based, Self-Controlled Case Series Analysis.
  5. Perry et al. 2004, The Clinical Significance of Measles: A Review.
  6. Barlow et al. 2001, The risk of seizures after receipt of whole-cell pertussis or measles, mumps, and rubella vaccine.
  7. Farrington et al. 1995, A new method for active surveillance of adverse events from diphtheria/tetanus/pertussis and measles/mumps/rubella vaccines.
  8. Li et al. 2018, The Influence of Vaccine on Febrile Seizure.
  9. Miller et al. 1993, Risk of aseptic meningitis after measles, mumps, and rubella vaccine in UK children.
  10. Miller et al. 2007, Risks of convulsion and aseptic meningitis following measles-mumps-rubella vaccination in the United Kingdom.
  11. Corbin et al. 2013, Shift of the 2009-2011 measles outbreak from children to adults: an observational review at the University Hospital of Clermont-Ferrand, France.
  12. Karagoz et al. 2017, Assessment of adult measles cases followed at a military hospital during a measles epidemic: does forced migration increase infectious diseases such as measles that may affect public health?.
  13. Rajantje et al. 2007, Vaccination associated thrombocytopenic purpura in children.
  14. Cecinati et al. 2013, Vaccine administration and the development of immune thrombocytopenic purpura in children.
  15. Szenborn 2018, Świnka (nagminne zapalenie przyusznic).
  16. Masarani et al. 2006, Mumps orchitis.
  17. Rubin et al. 2015, Molecular biology, pathogenesis and pathology of mumps virus.
  18. Dourado et al. 2000, Outbreak of aseptic meningitis associated with mass vaccination with a urabe-containing measles-mumps-rubella vaccine: implications for immunization programs.
  19. Tae et al. 2012, Clinical Features of Mumps Orchitis in Vaccinated Postpubertal Males: A Single-Center Series of 62 Patients.
  20. White et al. 2013, Measles, Mumps and Rubella.

SZCZEPIENIA PRZECIWGRUŹLICZE – CO DALEJ?

Gruźlica ma się wciąż całkiem dobrze i jest niezwykle skutecznym zabójcą. W roku 2017 odpowiedzialna była za blisko 1.6 mln zgonów oraz wykryto 10 mln nowych przypadków choroby – z czego dominującą grupę stanowili mężczyźni – 5.8 mln przypadków. Gruźlica jest zabójczym liderem wśród osób HIV (+) oraz jest główną przyczyną śmierci biorąc pod uwagę lekooporność.