SKUTECZNOŚĆ SZCZEPIONKI 4CMenB PRZECIWKO MENINGOKOKOM B

Stworzenie skutecznej szczepionki przeciwko meningokokom B nie było proste, a to właśnie grupa B Neisseria meningitidis jest odpowiedzialna za większość przypadków choroby inwazyjnej we wszystkich grupach wiekowych, ze szczególnym naciskiem na pierwsze 4 lata życia. Więcej o meningokokach możecie znaleźć w tym wątku. Neisseria meningitidis grupy B posiada w osłonach homopolimery kwasu N-acetyloneuraminowego, wchodzące w skład ludzkich glikoprotein, a znaczy to mniej więcej tyle, że polisacharyd serogrupy B jest antygenowo podobny do tkanek ludzkich (OUN) –  stąd niska skuteczność szczepionek skoniugowanych przeciwko MenB. Na drodze prób i błędów udało się w końcu stworzyć odpowiednią szczepionkę stosując metodę tzw. odwrotnej wakcynologii, gdzie na przy użyciu analiz genomicznych można wytypować najlepsze cele dla komórek układu immunologicznego.

Wielka Brytania była pierwszym krajem, gdzie w 2015 wprowadzono szczepionkę 4CMenB do finansowanego ze środków publicznych krajowego programu szczepień ochronnych. W grudniu 2016 ukazało się badanie oceniające skuteczność rzeczywistą szczepionki, którą podawano angielskim niemowlętom stosując schemat dwudawkowy.  Szczepionka okazała się wysoce skuteczna w zapobieganiu IChM (Inwazyjnej Chorobie Meningokokowej) u niemowląt. Przypadki IChM zostały zredukowane o połowę w ciągu 10 miesięcy od wprowadzenia szczepionki 4CMenB do programu masowej immunizacji [1]

Również w 2016 roku – tyle, że uwzględniając sytuację w Polsce – przeprowadzono badanie przy zastosowaniu metody MATS, która umożliwia określenie profili antygenowych poszczególnych szczepów MenB podatnych na działanie bakteriobójcze w teście aktywności bakteriobójczej surowicy z użyciem ludzkiego dopełniacza – hSBA. Badaniu poddano 196 izolatów pochodzących z Polski w latach 2010 i 2011. Pokrycie każdego z antygenów szczepionki 4CMenB było następujące: fHbp 73,0% (95% CI: 68,9-77,5%), NHBA 28,6% (95% CI: 13,3-47,4%), NadA 1,0% (95% CI: 1,0-2,0%) i PorA 10,2%. Wyniki badania wskazują na wysoki zasięg szczepionki 4CMenB w Polsce. [2]

W 2016 roku Basta i wsp. opublikowali badanie oceniające immunogenność  szczepionki wśród nastolatków, która podana została podczas wybuchu epidemii na jednym z uniwersytetów. Spośród 499 osób, które otrzymały dwie dawki 4CMenB w odstępie 10 tygodni, 66.1% było seropozytywnych [3]. Z kolei w Chile 1631 nastolatków w wieku 11-17 lat otrzymało co najmniej jedną dawkę 4CMenB. Istotnym jest to, że po 6 miesiącach aż 91-100% uczestników szczepionych dwiema lub trzema dawkami wykazywało ochronne miano przeciwciał względem badanych szczepów, a w przypadków osób po jednej dawce szczepionki, było to 73-76%. Po zastosowaniu dawki uzupełniającej, seroprotekcja wynosiła 99-100% [4]. Oznacza to, że szczepionka przeciwko meningokokom grupy B może być stosowana u nastolatków i jest ona immunogenna.

W kwietniu 2018 opublikowano metaanalizę określającą bezpieczeństwo szczepionki 4CMenB oraz jej immunogenność wobec czterech szczepów referencyjnych 30 dni po cyklu szczepienia pierwotnego (dzieci 3 dawki, nastolatki 2 dawki), 30 dni po cyklu szczepienia włączając dawkę przypominającą (tylko dzieci) oraz 6 miesięcy lub więcej po cyklu pierwotnym i 6 miesięcy lub więcej po cyklu pierwotnym + dawce przypominającej. Ogólny odsetek dzieci i młodzieży u których doszło do serokonwersji wynosił dla poszczególnych szczepów: 92% dla 44/76-SL, 91% dla 5/99, 84% dla NZ98/254 i 87% dla M10713. Po 6 miesięcach od zakończenia cyklu szczepienia pierwotnego wysoką immunogenność względem 3 szczepów obserwowano u nastolatków ≥77%, a w przypadku dzieci względem 2 szczepów ≥ 67%. Podanie dawki przypominającej ponownie zwiększyło odsetek pacjentów u których doszło do serokonwersji – ≥93% dla wszystkich szczepów, ale po 6 miesiącach od podania dawki przypominającej, odsetek pacjentów z serokonwersją wobec szczepów 44/76-SL i NZ98/254 powrócił do podobnego poziomu, jak 6 miesięcy po cyklu pierwotnym. Dawka przypominająca jest wymagana dla dzieci w celu przedłużenia ochrony przed szczepem M10713. Długoterminowa immunogenność wobec szczepu NZ98/254 jest znacznie słabsza niż w przypadku pozostałych 3 szczepów [5].

W jednym z regionów prowincji Quebec w Kanadzie przeprowadzono kampanię masowych szczepień 4CMenB w okresie 05-12.2014 [6]. W maju i czerwcu pierwszą dawkę szczepionki otrzymało 43 740 osób w wieku od 2 miesięcy do 20 lat, a kolejna dawka podana została we wrześniu i październiku. Po zakończeniu kampanii, w 2016 roku zaprezentowano wnioski, że częstość IChM w regionie spadła i wśród zaszczepionych osób nie zgłoszono żadnego przypadku choroby [7]. Monitorowano także częstość działań niepożądanych po szczepieniu i wśród nastolatków i młodych dorosłych dominowało gorsze samopoczucie (60%), odczyn miejscowy (56%) oraz problemy ze strony układu pokarmowego (40%).  Gorączka występowała u mniej niż 10% szczepionych po pierwszej dawce, a u 11% po drugiej dawce. Dwoje dzieci hospitalizowano prawdopodobnie z powodu problemów zdrowotnych związanych ze szczepionką – reakcja alergiczna i drgawki gorączkowe. Dzieci szybko wróciły do zdrowia.

Istnieją także doniesienia, że szczepionka 4CMenB może chronić krzyżowo przed zakażeniem przez Neisseria gonorhoeae, co jest efektem 80-90% zgodności genetycznej tych bakterii. N. gonorhoeae  jest przyczyną rzeżączki. I nawet, jeśli ochrona miałaby oscylować w granicach 20-30%, ma to i tak ogromne znaczenie dla profilaktyki rzeżączki [8] [9].

Studia: BIOLOGIA (Uniwersytet Jagielloński)
Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *